यस पृष्ठमा
संख्या र नकार किन छुट्छन्
सुन्दा सबै बुझिन्छ। गाह्रो त्यसपछि सुरु हुन्छ। एउटै 35 शब्दको सेगमेन्टमा एजेन्टले चार हप्ताको बन्ड, सात दिनको म्याद, कन्डिसन रिपोर्ट र फोटोको कुरा एकैचोटि हाल्न सक्छन्, अनि तपाईंले ती चारै कुरा क्रम मिलाएर नेपालीमा फर्काउनुपर्छ। धोका दिने सम्झना हो।
अंक जोडिँदै जाने होइन, कटिँदै जाने हो। हरेक डायलग 45 अंकबाट सुरु हुन्छ, र accuracy (शुद्धता), quality of language (भाषाको गुणस्तर) र quality of delivery (प्रस्तुति), यी तीन मापदण्डमा गल्ती भएपिच्छे अंक घट्दै जान्छ। शुद्धतामा omission (छुटाउनु), addition (थप्नु) र distortion (अर्थ बङ्ग्याउनु) गनिन्छन्, अनि लामो hesitation (अलमल) प्रस्तुतिमा पर्छ। लवजमा अंक कटिँदैन र व्याकरण सिद्ध हुनुपर्दैन, तर भाषाको गुणस्तर पनि हेरिन्छ। त्यसैले पहिले अर्थ पूरै पुर्याउनुहोस्, अनि वाक्य सफा पार्नुहोस्।
त्यही कारण नेपाली सफा बोल्ने उम्मेदवारले नै तयारीलाई हलुका लिन्छन्। नोट नलिई दिँदा परीक्षा सम्झनाको खेल बन्छ, र चार-पाँच तथ्य बोकेको सेगमेन्टमा सम्झना हार्छ।
नोट-टेकिङको आधारभूत तरिका
नोट भनेको डायलगको सारांश होइन, सम्झना फर्काउने चिनो हो। नोट-टेकिङ भनेको त्यही चिनो छिटो लेख्ने बानी हो। पूरा वाक्य लेख्न खोज्नुभयो भने कलम पछाडि पर्छ र कान अघि बढिसक्छ। सेगमेन्टको जुन कुरा पछि आफैँ बनाउन सकिँदैन, त्यही टिप्नुहोस्।
- संख्या एकाइसहित। ‘4 wk rent’, ‘w/in 7 days’, ‘max 4 g/day’। खाली ‘4’ लेख्दा त्यो हप्ता हो कि ग्राम, आधा मिनेटपछि आफैँलाई थाहा हुँदैन।
- नकारलाई चिनो। ‘✗ nausea’, ‘✗ rental history’। दबाबमा सबैभन्दा छिटो उल्टिने कुरा नकार हो, र उल्टिएको नकार सोझै distortion (अर्थ बङ्ग्याउनु) हो।
- सूची ठाडो, एक लाइनमा एउटा कुरा। परीक्षकले कागजातका नाम गन्छन्। तेर्सो लेखिएको सूचीबाट बीचको एउटा हराउँछ, अनि त्यो देखिने गरी अंक गुम्छ।
- नाम अंग्रेजीमै, सुनेको रूपमा। Centrelink, Medicare, GP, paracetamol, Fairfield। नाम र औषधि पछि अनुमानले बनाउन मिल्दैन।
- सर्त र त्यसको परिणाम जोड्नुहोस्। ‘(if no damage)’, ‘if ✗ history → character ref’। ‘if’ छुट्यो भने सर्तमा भर पर्ने कुरा पक्का वाचामा बदलिन्छ।
- जुन भाषामा हात छिटो चल्छ, त्यही भाषामा लेख्नुहोस्। धेरैलाई देवनागरी लेख्न ढिलो हुन्छ, त्यसैले माथिको नमुना नोट अंग्रेजीमा छ र सिड्नीका एक प्रशिक्षक पनि सधैँ अंग्रेजीमै नोट लिन भन्छन्। त्यो एक जनाको अनुभव हो, NAATI को नियम होइन। मिसाएर लेख्दा पनि हुन्छ।
छोटकरी आफैँले बनाउने हो, तर आफ्नै लेखाइ आधा मिनेटपछि पढ्न सकिने हुनुपर्छ। ‘mo’ ले महिना, बिहान वा ‘more’ जे पनि जनाउन सक्छ। ‘mth’ ले एउटै कुरा जनाउँछ। आफ्नो संकेत-सूची अभ्यास गर्दै तय गर्नुहोस्।
हरेक सेगमेन्टको नोटमाथि दिशा टिप्नुहोस्, E वा N। दुई-तीन सेगमेन्ट पछाडि पुगेपछि यो संकेतले नै अब कुन भाषामा बोल्ने हो भन्ने अलमल हटाउँछ। पानाको बायाँ छेउ अलिकति खाली छोड्नुहोस्, किनभने वक्ताले पछि थप्ने संख्या वा सर्त त्यहीँ अटाउँछ।
नोट-टेकिङको उदाहरण (घर भाडाको डायलग)
घर भाडा र बन्डको कुराकानी NAATI ले तोकेकै विषय (आवास) को हो, र यस्ता सेगमेन्टमा संख्या, सर्त र नकार एकै सासमा आउँछन्। तलको एउटा सेगमेन्टमा तीनै कुरा छन्, र नोटसँगै हरेक लाइन किन त्यसरी लेखिएको हो भन्ने कारण पनि छ। उही जानकारी कागजमा बच्छ भने संकेत आफ्नै भए पनि हुन्छ।
आवास विषयको अभ्यास डायलगको सेगमेन्ट 7। एजेन्टले अस्ट्रेलियामा पहिलो पटक भाडामा बस्न लागेका आवेदकलाई बन्ड बुझाउँदै छन्। ‘सुनिएको सेगमेन्ट’ पढेर आफूले के-के लेख्ने हुँ भनेर पहिले तय गर्नुहोस्, अनि मात्र ‘नमुना नोट’ हेर्नुहोस्। ध्यान दिने ठाउँ तीन छन्: चार हप्ताको भाडा, ‘क्षति नभए’ भन्ने सर्त, र घरधनीले आफैँ राख्न नपाउने कुरा।
Real Estate Agent (EN)The bond is usually four weeks' rent, held by a state government authority. It's returned in full when you move out if there's no damage. The landlord cannot hold it personally.
bond = ~4 wk rent state govt holds back in full @ move-out (if ✗ damage) landlord ✗ hold
पहिलो लाइनमा संख्या एकाइसहित छ: ‘4 wk’ (week) र ‘~’ ले ‘सामान्यतया’ बोक्छ, किनभने परीक्षकले सुन्ने कुरा यही अंक हो। दोस्रो लाइनमा को राख्छ भन्ने कुरा ‘state govt’ (government) मा छोटियो, घरधनी होइन। तेस्रो लाइनको ‘@’ ले ‘कुन बेला’ जनाउँछ: घर छाड्दा पूरै फिर्ता। चौथो लाइनको कोष्ठकले सर्त बोक्छ, र ‘✗ damage’ भनेको क्षति नभए, किनभने फिर्ता हुने कि नहुने त्यसैले तय गर्छ। अन्तिम लाइनको ‘✗’ नकार हो: घरधनीले आफैँ राख्न पाउँदैन। दबाबमा सबैभन्दा छिटो उल्टिने कुरा यही ‘होइन’ हो, त्यसैले त्यो चिनो नछुटाई लेखिएको छ।
कागजमा पूरा वाक्य एउटा पनि छैन, पाँच लाइन मात्र छन्। बचेका कुरा चार हुन्: ‘~4 wk rent’ को संख्या, बन्ड राख्ने ‘state govt’, ‘(if ✗ damage)’ को सर्त र ‘landlord ✗ hold’ को नकार। ‘~’ ले ‘सामान्यतया’ बोक्छ, कोष्ठकले सर्त, ✗ ले नकार। यीमध्ये एउटा पनि पछि अनुमानले बनाउन मिल्दैन। बाँकी कुरा सम्झनाले बोक्छ, र नोटको काम त्यत्ति नै हो।
नोट-टेकिङ गाइड (PDF) र नेपाली वर्कबुक
निःशुल्क साइन अप गरेपछि संकेत र छोटकरीको सूचीसहितको नोट-टेकिङ गाइड PDF मा पाइन्छ। स्वास्थ्य, कानुनी, Centrelink लगायत 10 डायलगका हरेक सेगमेन्टको नमुना नोट र नेपालीमै व्याख्या भएको वर्कबुक पनि एपभित्रै पढ्न मिल्छ।
यसको ठीकपछि आवेदकको पालो एक शब्दको छ, ‘बस्नुअघि?’। त्यस्तोमा एक लाइन नोट पुग्छ। छोटो पालोमा थोरै लेख्ने बानीले नै अर्को लामो पालोका लागि हात खाली राख्छ, र त्यही ठाउँमा साँच्चिकै अंक बोकेको सूची आउँछ।
नेपाली-अंग्रेजी अनुवादमा ध्यान दिने पाँच कुरा
यी पाँच ठाउँमा नेपाली-अंग्रेजी अनुवाद बारम्बार चिप्लिन्छ। तलका अभ्यास दिनको दस मिनेटमा अटाउँछन्, र दोहोर्याएपछि आफैँ बस्दै जान्छन्।
- आदरको तह सेगमेन्टभरि एउटै। अभ्यास यसरी गर्नुहोस्: डायलग सुरु हुनासाथ ‘तपाईं’ + ‘-नुहुन्छ / -नुहोस्’ तय गर्नुहोस्, अनि आफ्नो रेकर्डिङ सुन्दा हरेक क्रियापदको अन्त्य मात्र जाँच्नुहोस्। ‘तपाईं गर्न सक्छ’ निस्कियो भने त्यो मेल-त्रुटि हो, र आदरको तह नमिल्नु quality of language (भाषाको गुणस्तर) मा गनिन्छ। दबाबमा सबैभन्दा छिटो चुहिने कुरा यही हो।
- पूरा सुनेपछि मात्र मुख खोल्ने। लामो अंग्रेजी वाक्यमा नेपालीको मुख्य क्रिया पछाडि सर्छ र ‘unless’ वा ‘until’ को भाग अगाडि आउँछ: ‘शुक्रबारसम्म नतिर्नुभयो भने’, ‘रिपोर्ट नआउन्जेल’। दिनहुँ पाँच सेगमेन्टमा जानीजानी अन्तिम शब्दसम्म पर्खने अभ्यास गर्नुहोस्। बीचमै सुरु गरेर वाक्य अड्कियो भने उही कुरा दुई पटक बोल्नुपर्छ।
- कसले गर्यो, त्यो जाँच्ने। ‘एजेन्टले भने’, ‘मैले फारम बुझाएँ’। कानुनी, बीमा र उपभोक्ता डायलग रेकर्ड गरेपछि आफ्नै आवाज सुन्दै हरेक वाक्यको कर्ता को हो भनेर छेउमा टिप्नुहोस्। ‘ले’ हरायो भने जिम्मेवारी अर्कैतिर सर्छ।
- संख्या दुवै दिशामा अभ्यास गर्ने। दिनको पाँच मिनेट रकम र समयमै खर्चनुहोस्। अंग्रेजीको 150,000 नेपालीमा डेढ लाख हुन्छ, 2 million चाहिँ बीस लाख। उल्टो दिशामा ‘अढाई हजार’, ‘सवा लाख’ र ‘साढे तीन बजे’ अड्किनुअघि नै अंग्रेजीमा ल्याउनुपर्छ। बीमा र वित्तका सेगमेन्टमा सबैभन्दा बढी यहीँ चिप्लिन्छ।
- अंग्रेजी मिसिएको बोली सफा गर्ने। ‘म sick भएर appointment miss गरेँ’ घरमा चल्छ। आफ्नो रेकर्डिङ सुन्दा अंग्रेजीमै छाडिएका शब्द गन्नुहोस्, अनि तिनको नेपाली रूप अभ्यासमै तय गर्नुहोस्। संस्थाका नाम भने जस्ताको तस्तै राख्नुहोस्।
| दबाबमा निस्कने हिन्दी शब्द | अभ्यासमा बसाल्ने नेपाली शब्द |
|---|---|
| लेकिन | तर |
| जरूरत | आवश्यकता / चाहिन्छ |
| इलाज | उपचार |
| बीमार | बिरामी |
| दवाई | औषधि |
| नौकरी | जागिर |
| मदद | मद्दत / सहयोग |
हिन्दी शब्दबारे NAATI को कुनै नियम छैन। जोखिम अर्कै छ: सेवाग्राहीले नबुझ्ने वा अर्थ केही सरेको शब्द छान्दा त्यो distortion मा गनिन सक्छ, र नेपालीमा अस्वाभाविक सुनिने शब्द quality of language (भाषाको गुणस्तर) मा पर्छ। बलिउड र हिन्दी मिडिया सुनेर हुर्केकाहरूलाई दबाबमा यी शब्द निस्कन्छन्, त्यसैले अभ्यासकै बेला आफ्नो रेकर्डिङ सुनेर समात्नुहोस्।
दार्जिलिङ, सिक्किम, भुटानी वा पूर्वी नेपालीको छाप बोल्नुहुन्छ भने त्यसले अंक खाँदैन। ध्यान दिनुपर्ने ठाउँ शब्द-छनोट हो। घरमा चल्ने क्षेत्रीय शब्दको सट्टा मानक नेपाली रूप रोज्दा सेवाग्राहीले बुझ्ने सम्भावना बढ्छ, र दोभाषेको काम त्यही हो।
अड्किँदा के गर्ने
सेगमेन्ट सकिनासाथ बोल्न थाल्नुहोस्, र बीचमा एउटा शब्द हरायो भने पनि अन्त्यसम्म पुग्नुहोस्। सुरुदेखि दोहोर्याउँदा उही सामग्री दुई पटक बोलिन्छ र अलमल लामो हुन्छ, अनि आफैँ सच्याउनु र अलमल दुवैमा quality of delivery (प्रस्तुति) अन्तर्गत अंक जान्छ। हराएको शब्दलाई सादा वर्णनले टेको दिनुहोस्: ‘anti-inflammatory’ बिर्सिनुभयो भने ‘सुन्निने कम गर्ने औषधि’ भन्नुहोस्। संख्या भने अनुमानले कहिल्यै नभन्नुहोस्, किनभने फेरिएको संख्या फेरिएको अर्थ हो।
आफ्नै व्याख्या नथप्नुहोस्। ‘बन्ड भनेको धरौटी हो, नेपालमा पनि यस्तै हुन्छ’ भन्नु सहयोगी सुनिन्छ, तर वक्ताले नभनेको कुरा हो, र addition मा पनि omission मा जस्तै अंक कटिन्छ। उसै गरी एउटै कुरा दुई ढंगले भन्ने बानी पनि छाड्नुहोस्। दोस्रो प्रयासले पहिलोलाई सुधार्दैन, बरु अलमल देखाउँछ।
सेगमेन्ट फेरि सुन्न माग्ने (repeat) नियम NAATI ले प्रकाशित गरेको छ: एउटा डायलगमा एक पटक मात्र अंक नकटी repeat गर्न पाइन्छ, त्यसपछिको repeat मा accuracy (शुद्धता) अन्तर्गत अंक कट्छ। त्यसैले त्यो एक पटक संख्या वा नाम छुटेको बेलाका लागि जोगाएर राख्नुहोस्। विस्तृत प्रक्रिया NAATI को candidate instructions मा हेर्नुहोस्।
गति एकनास राख्नुहोस्। हतारमा भन्दा बुझिने गरी बोल्दा नोट पढ्न पनि सजिलो हुन्छ, र बीचमा सास फेर्ने ठाउँ रहन्छ। एउटा सेगमेन्ट बिग्रियो भने त्यहीँ छाडेर अर्कोमा जानुहोस्, किनभने अंक हरेक सेगमेन्टमा गनिन्छ र एउटा सेगमेन्टको झोकले बाँकी डायलग बिगार्नु घाटा हो।
छ हप्ताको अभ्यास योजना (नमुना)
यो एउटा नमुना योजना हो, वाचा होइन। कति हप्ता चाहिन्छ भन्ने तपाईंको अहिलेको दुईभाषिक स्तर र हप्तामा दिन सक्ने समयमा भर पर्छ। हप्ता कम छन् भने क्रम उही राखेर हरेक चरण छोट्याउनुहोस्।
- पहिलो हप्ता: एउटा पूरा मक टेस्ट नोट लिँदै दिनुहोस्, दुवै डायलग, बीचमा नरोकी। यसले कहाँ-कहाँ अंक जान्छ भन्ने सुरुको अवस्था देखाउँछ।
- दोस्रो हप्ता: आफ्नो संकेत र छोटकरीको सूची तय गर्नुहोस्। दिनहुँ दुई-तीन सेगमेन्ट सुनेर नोट मात्र लिनुहोस्, अनि नोट हेरेर सेगमेन्ट मौखिक रूपमा पुनर्निर्माण गर्नुहोस्। यो चरणले हात छिटो बनाउँछ।
- तेस्रो हप्ता: कमजोर विषयमा केन्द्रित हुनुहोस्। प्रायः कानुनी, बीमा र वित्तका डायलग अप्ठ्यारा लाग्छन्, किनभने ती शब्द घरको नेपालीमा चल्दैनन्। दिनको एउटा डायलग पुग्छ, र छुटेका शब्द शब्दावली पृष्ठ बाट टिप्दै जानुहोस्।
- चौथो हप्ता: नेपाली→अंग्रेजी दिशामा बढी समय दिनुहोस्। ‘दाइ’, ‘हजुर’, ‘हुन सक्छ’ र नातागोताका शब्द आउने पालामा आफ्नो रेकर्डिङ सुनेर के-कस्तो छान्नुभयो भनी जाँच्नुहोस्।
- पाँचौँ हप्ता: परीक्षाकै ढाँचामा पूरा परीक्षा हप्तामा दुई पटक। रेकर्ड गर्नुहोस् र आफैँ सुन्नुहोस्। आफ्नो अलमल आफैँले सुन्नु सबैभन्दा छिटो सुधार हो।
- अन्तिम हप्ता: नयाँ शब्द घोक्न छाड्नुहोस्। उपकरण, इन्टरनेट र कोठा जाँच्नुहोस्, अनि परीक्षा जुन समयको छ, त्यही समयमा एक-दुई अभ्यास गर्नुहोस्।
मिति कहिले बुक गर्ने भन्ने कुरा अभ्यासको स्कोरले तय गर्छ। दुवै डायलग एकनासले 29 भन्दा माथि र जम्मा 63 भन्दा माथि आउन थालेपछि मिति राख्नुहोस्। NAATI ले परीक्षाभन्दा 8 दिनअघिसम्म मिति सार्न शुल्क लिँदैन, त्यसैले अलि पर मिति राखेर तयारी नाप्दै जाँदा जोखिम कम हुन्छ।
YouTube का निःशुल्क अभ्यास भिडियो प्रयोग गर्ने तरिका
भिडियोमा एउटा पूरै डायलग बज्छ र हरेक सेगमेन्टपछि बोल्नका लागि उल्टो गन्ती आउँछ। भिडियो बीचमा नरोक्नुहोस्। रोकेर लेख्ने बानी बस्यो भने परीक्षामा हात अड्किन्छ। सेगमेन्ट सुन्नुहोस्, नोट लिनुहोस्, अनि गन्ती सकिनुअघि बोलेर भन्नुहोस्। मनमनै अनुवाद गर्दा सधैँ ठीक लाग्छ, र त्यही भ्रमले परीक्षाको दिन बिगार्छ।
नेपाली डायलग अभ्यास भिडियो
नयाँ अभ्यास भिडियो
एउटै भिडियो तीन पटक चलाउनुहोस्: पहिलो पटक नोट नलिई, दोस्रो पटक नोट लिएर, तेस्रो पटक फोनमा आफ्नो आवाज रेकर्ड गरेर। ‘अँ…’ कति पटक आयो र चुप लागेको समय कति लामो भयो, त्यो रेकर्डिङले देखाउँछ। नोट-टेकिङ र शब्दावलीका व्याख्या भिडियो अंग्रेजी प्लेलिस्ट ‘NAATI CCL Preparation’ मा छन्, YouTube च्यानल मा।
परीक्षाको दिनको तयारी (कोठा र उपकरण)
NAATI CCL अनलाइन मात्र लिइन्छ र रिमोट प्रोक्टरिङमा चल्छ। NAATI ले Televic को परीक्षा प्लेटफर्म र ProctorExam प्रयोग गर्छ। उपकरण अघिल्लो हप्तै जाँच्नुहोस्।
- ल्यापटपको क्यामेरा, माइक्रोफोन र स्पिकर चलेको पक्का गर्नुहोस्। हेडसेट लगाउन पाइँदैन।
- फोन वा ट्याब्लेट दोस्रो क्यामेराका रूपमा चार्ज गरेर छेउमा राख्नुहोस्।
- इन्टरनेटको गति नापेर हेर्नुहोस्: कम्तीमा 10 Mbps डाउनलोड र 1.5 Mbps अपलोड चाहिन्छ।
- शान्त कोठा, ढोका बन्द। घरका मान्छे र फ्ल्याटमेटलाई त्यो समय बीचमा नआउन पहिल्यै भन्नुहोस्।
- नोट लिने कागज र कलम तयार। कोठा तथा सामग्रीसम्बन्धी पछिल्लो व्यवस्था naati.com.au मा जाँच्नुहोस्।
मिति सार्नुपरे परीक्षाभन्दा 8 दिनअघिसम्म शुल्क लाग्दैन, र रद्द गर्दा सुरु हुनुभन्दा 1 घण्टाअघिसम्म शुल्कको 75% फिर्ता हुन्छ। रिजल्ट चारदेखि छ हप्ताभित्र इमेलबाट आउँछ, त्यसैले EOI को योजना बनाउँदा त्यो अवधि पनि गन्नुहोस्।